Kinh Thaùnh Troïn Boä
Cöïu Öôùc vaø Taân Öôùc

Theo baûn dòch cuûa Nhoùm Phieân Dòch Caùc Giôø Kinh Phuïng Vuï

Prepared for internet by Vietnamese Missionaries in Taiwan

Daãn Nhaäp Toång Quaùt:
MAËC KHAÛI VAØ SAÙCH THAÙNH

1. Ñaâu laø nguoàn goác cuûa Saùch Thaùnh?

"Thieân Chuùa nhaân laønh vaø khoân ngoan ñaõ muoán maëc khaûi chính mình vaø toû cho moïi ngöôøi bieát maàu nhieäm thaùnh yù Ngöôøi (x. Ep 1,9). Nhôø ñoù, loaøi ngöôøi coù theå ñeán cuøng Chuùa Cha, nhôø Chuùa Ki-toâ, Ngoâi Lôøi Nhaäp Theå, trong Chuùa Thaùnh Thaàn, vaø ñöôïc thoâng phaàn baûn tính cuûa Thieân Chuùa (x. Ep 2,18; 2Pr 1,4). Trong vieäc maëc khaûi naøy, vôùi tình thöông chan chöùa cuûa Ngöôøi, Thieân Chuùa voâ hình (x. Xh 33,11; Ga 15,14-15) ngoû lôøi vôùi loaøi ngöôøi nhö vôùi baïn höõu. Ngöôøi ñoái thoaïi vôùi hoï (x. Br 3,38) ñeå môøi goïi vaø ñoùn nhaän hoï hieäp nhaát vôùi Ngöôøi" (MK 2).

Thieân Chuùa ñaõ noùi vôùi loaøi ngöôøi khi naøo, qua ai?

"Thuôû xöa, nhieàu laàn nhieàu caùch, Thieân Chuùa ñaõ phaùn daïy cha oâng chuùng ta qua caùc ngoân söù; nhöng vaøo thôøi sau heát naøy, Thieân Chuùa ñaõ phaùn daïy chuùng ta qua Thaùnh Töû (Gieâ-su)" (Dt 1,1-2).

Thieân Chuùa ñaõ noùi caùch ñaây haøng maáy chuïc theá kyû, laøm sao toâi coù theå nghe ñöôïc hoâm nay?

"Thuôû xöa" Lôøi Chuùa phaùn daïy ñaõ taïo thaønh moät daân toäc ñöôïc tuyeån choïn ñeå nghe vaø giöõ lôøi Thieân Chuùa. Lôøi aáy ñaõ ñöôïc löu giöõ trong giaùo huaán, ñôøi soáng vaø phuïng töï cuûa Daân Thieân Chuùa trong thôøi Cöïu Öôùc vaø ñaõ ñöôïc ghi cheùp thaønh Saùch Thaùnh, töùc laø saùch Cöïu Öôùc.

Coøn lôøi Thieân Chuùa ñaõ phaùn qua Thaùnh Töû Gieâ-su ñaõ ñöôïc truyeàn laïi cho chuùng ta nhôø söù vuï cuûa caùc Toâng Ñoà: "Hoaëc qua lôøi giaûng daïy, göông laønh vaø caùc theå cheá, caùc ngaøi ñaõ truyeàn laïi nhöõng gì ñaõ nhaän laõnh töø mieäng Chuùa Ki-toâ, khi chung soáng vôùi Ngöôøi vaø thaáy Ngöôøi haønh ñoäng, hoaëc ñaõ hoïc bieát ñöôïc nhôø Chuùa Thaùnh Thaàn soi saùng; moät phaàn do chính caùc ngaøi vaø nhöõng ngöôøi phuï taù caùc ngaøi ñaõ vieát laïi Tin Möøng cöùu roãi döôùi söï linh höùng cuûa cuøng moät Chuùa Thaùnh thaàn" (MK 7). Ñoù laø saùch Taân Öôùc.

2. Laøm sao bieát ñöôïc ñaây laø Saùch Thaùnh?

Haøng ngaøy trong khi cöû haønh phuïng vuï, sau khi ñoïc Saùch Thaùnh, ngöôøi ñoïc hoâ leân: "Ñoù laø Lôøi Chuùa", vaø toaøn theå coäng ñoaøn ñaùp laïi: "Taï ôn Chuùa." Ñoù laø moät lôøi tuyeân xöng ñöùc tin. "Saùch Thaùnh laø Lôøi Chuùa noùi. Vì ñöôïc ghi cheùp laïi döôùi söï linh höùng cuûa Chuùa Thaùnh Thaàn" (MK 9). Nhö vaäy thì chæ coù Thaùnh Thaàn môùi coù theå laøm cho Hoäi Thaùnh nhaän ra "ñoù laø Lôøi Chuùa".

Trong Hoäi Thaùnh, Chuùa Gieâ-su ñaõ trao cho caùc Toâng Ñoà vaø caùc ñaáng keá vò quyeàn giaùo huaán ñeå "daïy ngöôøi ta tuaân giöõ moïi ñieàu Chuùa ñaõ truyeàn" (x.Mt 28,20), vaø ñaõ ban Thaùnh Thaàn cho caùc vò naøy ñeå thi haønh söù maïng (x.Ga 20,21-22). Thaùnh Thaàn ñaõ duøng caùc vò naøy ñeå giuùp coäng ñoaøn Hoäi Thaùnh daàn daàn xaùc ñònh nhöõng saùch naøo laø Saùch Thaùnh. Vaøo theá kyû IV Hoäi Thaùnh Coâng Giaùo ñaõ coù nhöõng baûn keâ khai caùc saùch ñöôïc nhìn nhaän laø Saùch Thaùnh: ñoù laø quy ñieån, töùc laø nhöõng saùch ñöôïc Thaùnh Thaàn linh höùng vaø coù giaù trò ñeå Hoäi Thaùnh quy chieáu vaøo ñoù maø bieát nhöõng gì phaûi tin vaø nhöõng gì phaûi thöïc haønh trong ñôøi soáng. Ngaøy nay Hoäi Thaùnh Coâng Giaùo vaãn traân troïng toân kính, giöõ gìn vaø tuyeân ñoïc Lôøi Chuùa trong boä Saùch Thaùnh goàm phaàn Cöïu Öôùc (46 cuoán ) vaø Taân Öôùc (27 cuoán).

3. Saùch Thaùnh trong ñôøi soáng cuûa Ki-toâ höõu

"Hoäi Thaùnh luoân toân kính Saùch Thaùnh nhö chính Thaân Theå Chuùa. Nhaát laø trong Phuïng Vuï Thaùnh, Hoäi Thaùnh khoâng ngöøng laáy baùnh ban söï soáng töø baøn tieäc Lôøi Chuùa cuõng nhö töø baøn tieäc Mình Chuùa Ki-toâ ñeå ban phaùt cho caùc tín höõu" (MK 21).

Lôøi Chuùa vaø bí tích Thaùnh Theå laø hai caùch hieän dieän cuûa Chuùa Ki-toâ Phuïc Sinh. Tin Möøng theo thaùnh Lu-ca gôïi cho chuùng ta ñieàu aáy trong caâu chuyeän hai moân ñeä treân ñöôøng Em-mau: Hoï thaáy loøng mình böøng chaùy khi Chuùa Gieâ-su noùi vôùi hoï vaø giaûi nghóa Saùch Thaùnh cho hoï treân ñöôøng, vaø hoï nhaän ra Ngöôøi khi Ngöôøi "caàm laáy baùnh, daâng lôøi chuùc tuïng vaø beû ra trao cho hoï" (x. Lc 24,13-32).

Lôøi Chuùa vaø bí tích Thaùnh Theå laø cuûa aên thoâng ban vaø nuoâi döôõng söï soáng ñôøi ñôøi nôi chuùng ta. Trong Cöïu Öôùc, khi daãn daân Chuùa ñi trong hoang ñòa, Thieân Chuùa nuoâi hoï baèng man-na vaø Lôøi Chuùa: "Ngöôøi ñaõ baét anh em phaûi cuøng cöïc, phaûi ñoùi, roài ñaõ cho anh em aên man-na laø cuûa aên anh em chöa töøng bieát vaø cha oâng anh em cuõng chöa töøng bieát, ngoõ haàu laøm cho anh em nhaän bieát raèng ngöôøi ta soáng khoâng chæ nhôø côm baùnh, nhöng coøn soáng nhôø moïi lôøi mieäng Thieân Chuùa phaùn ra" (Ñnl 8,3). Trong thôøi cuûa Giao Öôùc Môùi naøy, Chuùa Ki-toâ Phuïc Sinh ñoàng haønh vôùi daân môùi. Ngöôøi nuoâi chuùng ta baèng Lôøi Chuùa vaø baèng Mình Maùu Thaùnh Ngöôøi. - "Ai tuaân giöõ lôøi toâi, thì seõ khoâng bao giôø phaûi cheát" (Ga 8,51) - "Toâi laø baùnh haèng soáng töø trôøi xuoáng. Ai aên baùnh naøy, seõ ñöôïc soáng muoân ñôøi. Vaø baùnh toâi seõ ban taëng, chính laø thòt toâi ñaây, ñeå cho theá gian ñöôïc soáng" (Ga 6,51).

"Hoäi Thaùnh luoân coâng boá Lôøi Chuùa khi cöû haønh caùc bí tích vaø caùc giôø kinh phuïng vuï, vì Saùch Thaùnh phaân phaùt caùch baát di baát dòch Lôøi cuûa chính Thieân Chuùa vaø laøm vang doäi tieáng noùi cuûa Chuùa Thaùnh Thaàn qua caùc ngoân söù cuøng caùc Toân g Ñoà. Bôûi vaäy, moïi lôøi giaûng daïy trong Hoäi Thaùnh cuõng nhö chính ñaïo thaùnh Chuùa Ki-toâ phaûi ñöôïc Saùch Thaùnh nuoâi döôõng vaø höôùng daãn. Thöïc teá, trong caùc Saùch Thaùnh, Cha treân trôøi ñeán gaëp gôõ con caùi mình vaø ngoû lôøi vôùi hoï baèng taát caû loøng trìu meán" (Mk 21).

Coâng Ñoàng Va-ti-ca-noâ II ñaõ nhaéc laïi lôøi thaùnh Gieâ-roâ-ni-moâ: "Khoâng bieát Saùch Thaùnh laø khoâng bieát Chuùa Ki-toâ" roài khuyeán khích caùc tu só "haêng haùi tieáp xuùc vôùi chính baûn vaên Saùch Thaùnh" vaø khaúng ñònh: "Caùc giaùm muïc coù phaän söï daïy doã caùch thích hôïp cho caùc tín höõu ñaõ ñöôïc trao cho mình bieát söû duïng ñuùng ñaén Saùch Thaùnh, nhaát laø Taân Öôùc vaø tröôùc tieân laø caùc saùch Tin Möøng, nhôø caùc baûn dòch. Caùc baûn dòch naøy phaûi ñöôïc keøm theo nhöõng lôøi giaûi thích caàn thieát vaø ñaày ñuû, ñeå con caùi Hoäi Thaùnh coù theå söû duïng Saùch Thaùnh caùch baûo ñaûm vaø ích lôïi, vaø ñöôïc thaám nhuaàn tinh thaàn Saùch Thaùnh" (MK 25).

Hoäi Thaùnh muoán trao Saùch Thaùnh vaøo tay moãi ngöôøi tín höõu vaø caû nhöõng ngöôøi ngoaøi Ki-toâ giaùo, bôûi vì "cuõng nhö ñôøi soáng Hoäi Thaùnh ñöôïc taêng trieån nhôø naêng laõnh nhaän bí tích Thaùnh Theå thì cuõng coù theå hy voïng ñôøi soáng thieâng lieâng seõ coù moät ñaø tieán môùi nhôø gia taêng loøng suøng kính Lôøi Chuùa", laø lôøi "haèng toàn taïi muoân ñôøi" (x. MK 25-26).

4. Laøm theá naøo ñeå hieåu Saùch Thaùnh?

Saùch Thaùnh laø Lôøi Chuùa ñaõ thaønh lôøi ngöôøi, cuõng nhö Ñöùc Ki-toâ laø Lôøi Chuùa ñaõ thaønh ngöôøi phaøm vaø cö nguï giöõa chuùng ta. Caû hai laø coâng trình cuûa Thaùnh Thaàn: Lôøi Chuùa thaønh lôøi ngöôøi do Thaùnh Thaàn linh höùng cho caùc taùc giaû vieát ra; Lôøi Chuùa thaønh ngöôøi phaøm do Thaùnh Thaàn taïo döïng taùc ñoäng trong loøng Trinh Nöõ Ma-ri-a. Coâng Ñoàng khaúng ñònh: "Lôøi cuûa Chuùa dieãn taû qua ngoân ngöõ cuûa loaøi ngöôøi, ñöôïc ñoàng hoaù vôùi tieáng noùi loaøi ngöôøi, cuõng nhö xöa Lôøi cuûa Chuùa Cha haèng höõu ñaõ trôû neân gioáng loaøi ngöôøi, sau khi nhaän laáy söï yeáu ñuoái cuûa xaùc phaøm" (MK 13).

Tính caùch "nhaäp theå" naøy khieán ngöôøi ta phaûi nhôø ñeán caùc phöông phaùp nghieân cöùu lòch söû, ngoân ngöõ, xaõ hoäi, caùc phöông phaùp phaân tích vaên chöông ñeå "tìm hieåu ñieàu caùc taùc giaû Saùch Thaùnh thöïc söï coù yù trình baøy vaø ñieàu Thieân Chuùa muoán dieãn taû qua lôøi leõ cuûa hoï" (x.MK12). Coâng vieäc naøy Coâng Ñoàng keâu goïi caùc nhaø chuyeân moân thöïc hieän ñeå giuùp nhöõng ngöôøi coù nhieäm vuï rao giaûng Lôøi Chuùa "truyeàn ñaït kho taøng bao la cuûa Lôøi Chuùa cho caùc tín höõu". Coøn chính "nhöõng ngöôøi coù boån phaän phuïc vuï Lôøi Chuùa… phaûi gaén boù vôùi Saùch Thaùnh nhôø chaêm ñoïc vaø aân caàn hoïc hoûi… ñeå khoûi trôû thaønh keû hueânh hoang rao giaûng Lôøi Thieân Chuùa ngoaøi moâi mieäng bôûi khoâng laéng nghe Lôøi Thieân Chuùa trong loøng" (x. MK 23-26).

"Nhöng Saùch Thaùnh ñaõ ñöôïc vieát ra bôûi Chuùa Thaùnh Thaàn, neân cuõng phaûi ñöôïc ñoïc vaø chuù giaûi trong Chuùa Thaùnh Thaàn." Muoán theá, phaûi toân troïng toaøn theå hoaït ñoäng cuûa Thaùnh Thaàn, nghóa laø "phaûi aân caàn löu yù ñeán noäi dung, vaø söï thoáng nhaát toaøn boä Kinh Thaùnh, döïa treân truyeàn thoáng soáng ñoäng cuûa toaøn Hoäi Thaùnh vaø treân söï töông hôïp toaøn boä ñöùc tin" (MK 12).

Vaäy phaûi chaêng ngöôøi Ki-toâ höõu giaùo daân (khoâng phaûi laø giaùo só, tu só, nhaø nghieân cöùu…) ñaønh chæ chôø nghe giaûng daïy chöù khoâng ñöôïc caàm Saùch Thaùnh trong tay maø ñoïc? Coâng Ñoàng Va-ti-ca-noâ II ñaõ ra leänh: "Phaûi môû roäng loái vaøo Kinh Thaùnh cho caùc Ki-toâ höõu" (MK 22). Traùch nhieäm cuûa caùc giaùm muïc laø "daïy caùc Ki-toâ höõu bieát söû duïng ñuùng ñaén Saùch Thaùnh… nhôø caùc baûn dòch" (MK 25). Nhö vaäy Coâng Ñoàng khuyeán khích moïi Ki-toâ höõu tröïc tieáp tieáp xuùc vôùi Saùch Thaùnh.

5. Laøm theá naøo ñeå ñöôïc Lôøi Chuùa nuoâi döôõng nhö löông thöïc?

Coâng vieäc cuûa caùc nhaø nghieân cöùu vaø caùc ngöôøi rao giaûng laø giuùp ngöôøi Ki-toâ höõu hieåu Lôøi Chuùa trong Saùch Thaùnh. Nhöng söï hieåu bieát ñoù khoâng sinh ích gì neáu moãi ngöôøi khoâng trôû thaønh maûnh ñaát toát ñoùn nhaän haït gioáng Lôøi Chuùa, nghóa laø "nhöõng keû nghe Lôøi Chuùa vôùi taám loøng cao thöôïng vaø quaûng ñaïi, roài naém giöõ vaø nhôø kieân trì maø sinh hoa keát quaû" (Lc 8,15).

Thaùnh Pheâ-roâ tuyeân xöng: "Thaày môùi coù nhöõng lôøi ñem laïi söï soáng ñôøi ñôøi" sau khi Chuùa Gieâ-su tuyeân boá: "Thaàn Khí môùi laøm cho soáng, chöù xaùc thòt chaúng coù ích gì. Lôøi Thaày noùi vôùi anh em laø Thaàn Khí vaø laø söï soáng" (Ga 6,63.68). Chính vì "taát caû nhöõng gì vieát trong Saùch Thaùnh ñeàu do Thieân Chuùa linh höùng" (2 Tm 3,16) vaø "chính nhôø coù Thaùnh Thaàn thuùc ñaåy maø coù nhöõng ngöôøi noùi theo leänh cuûa Thieân Chuùa" (2Pr 1,21), neân Lôøi Thieân Chuùa coù söùc thoâng ban Thaàn Khí cho chuùng ta töông töï nhö caùc bí tích, nhaát laø bí tích Thaùnh Theå. Do ñoù ñieàu tröôùc tieân laø chuùng ta phaûi cung kính ñoïc hoaëc nghe vôùi ñöùc tin cuõng nhö khi laõnh nhaän caùc bí tích.

Khung caûnh thuaän lôïi nhaát ñeå ñoùn nhaän Lôøi Chuùa laø khi cöû haønh caùc giôø kinh phuïng vuï vaø caùc bí tích, vì nhöõng luùc aáy taâm hoàn chuùng ta ñöôïc chuaån bò, vaø phuïng vuï naâng ñôõ chuùng ta.

Ngoaøi khung caûnh phuïng vuï, chuùng ta coù theå ñoïc vaø suy nieäm chieâm ngaém Lôøi Chuùa. Ñaây laø hình thöùc ñoùn nghe Lôøi Chuùa trong caàu nguyeän ñaõ coù töø thôøi Daân Chuùa bò löu ñaøy ôû Ba-by-lon (theá kyû VI tröôùc CN). Khi khoâng coøn phuïng vuï teá töï taïi ñeàn thôø Gieâ-ru-sa-lem, Daân Chuùa môùi chuù yù ñeán lôøi oâng Moâ-seâ vaø caùc ngoân söù. Hoï tuï hoïp nhau trong Hoäi ñöôøng (ngaøy sa-baùt) ñeå nghe laïi Lôøi Chuùa ñaõ phaùn daïy qua oâng Moâ-seâ vaø caùc ngoân söù. Hoï laéng nghe vaø nghieàn ngaãm, ñoái chieáu vôùi nhöõng gì hoï ñang soáng. Nhôø ñoù hoï hieåu ñöôïc nguyeân nhaân cuoäc soáng hieän taïi laø do toäi loãi cuûa hoï gaây ra, ñoàng thôøi hoï tìm ñöôïc nieàm hy voïng vì khi caùc ngoân söù raên ñe thì cuõng coâng boá lôøi höùa cöùu ñoä. Nhö theá Lôøi Chuùa daïy cho hoï bieát hoaùn caûi vaø hy voïng. Töø ñoù hoï aên naên thoáng hoái, caàu xin ôn tha toäi, ôn giaûi phoùng, ôn cöùu ñoä…

Trong caùc vaên kieän gaàn ñaây, Ñöùc Gio-an Phao-loâ II ñaõ ñeà cao vieäc suy nieäm chieâm ngaém Lôøi Chuùa (xem Toâng huaán veà "ñaøo taïo linh muïc" soá 47; "Ñôøi soáng thaùnh hieán" soá 94; söù ñieäp nhaân "ngaøy quoác teá giôùi treû" 1997 taïi Paris, soá 6). Chuùng toâi xin giôùi thieäu vôùi ñoäc giaû vaøi neùt veà caùch suy nieäm chieâm ngaém Lôøi Chuùa naøy, döïa theo caùch giaûi thích cuûa Ñöùc Hoàng Y Carlo Maria Martini. Coù theå phaân bieät ba böôùc trong tieán trình suy nieäm chieâm ngaém Lôøi Chuùa:

a. Ñoïc

Baét laáy nhöõng yeáu toá quan troïng cuûa baûn vaên baèng caùch chuù yù ñeán caùc ñoäng töø, caùc chuû töø, caùc tình caûm, tính caùch cuûa haønh ñoäng, caùc söï vieäc noái tieáp nhau vì lyù do naøo. Neáu chòu khoù ñoïc ñi ñoïc laïi, seõ luoân thaáy môùi meû. Lieân töôûng ñeán nhöõng ñoaïn töông töï trong Saùch Thaùnh giuùp ta chuyeån töø maïch vaên tröôùc maét ñeán nhöõng vieãn töôïng roäng lôùn hôn, vì toaøn Saùch Thaùnh laø moät cuoán saùch duy nhaát. Ñaây laø vieäc khaûo saùt baûn vaên, ai cuõng coù theå laøm ñöôïc. Coù theå noùi ñoïc laø tra vaán baûn vaên.

b. Suy nieäm

Khi ñoïc ta môùi chæ chuù yù ñeán yù nghóa cuûa caùc töø ngöõ. Suy nieäm laø nghieàn ngaãm veà nhöõng tình caûm, nhöõng haønh ñoäng, nhöõng thaùi ñoä do keát caáu cuûa caùc töø ngöõ gôïi leân: coù theå laø thaùi ñoä cuûa Thieân Chuùa ñoái vôùi con ngöôøi: loøng thöông xoùt, söï thaønh tín, söï coâng chính; hoaëc thaùi ñoä cuûa con ngöôøi ñoái vôùi Thieân Chuùa vaø vôùi nhau: ngôïi khen, caûm taï, thoáng hoái - phaûn boäi, doái traù, heøn nhaùt… .

Nghieàn ngaãm giuùp ta nhaän ra nhöõng giaù trò thöôøng haèng haøm chöùa trong baûn vaên. Sau ñoù ta ñoái chieáu vôùi tình traïng baûn thaân: toâi ñaûm nhaän nhöõng giaù trò thöôøng haèng ñoù nhö theá naøo? Ñoù laø ñeå cho Lôøi Chuùa tra vaán, daïy doã, an uûi, môøi goïi ta.

Vieäc suy nieäm nhö theá khôi daäy trong chuùng ta nhöõng taâm tình, nhöõng öôùc nguyeän ñeå thaân thöa vôùi Thieân Chuùa: ngôïi khen, caûm taï, thoáng hoái, caàu xin, daâng hieán… Lôøi Chuùa ñöa ta ñeán choã ñaùp laïi, ñoái thoaïi vôùi Ngöôøi. Ñoù laø caàu nguyeän, nhö Coâng Ñoàng noùi: "Caàu nguyeän phaûi ñi ñoâi vôùi vieäc ñoïc Saùch Thaùnh, ñeå coù söï ñoái thoaïi giöõa Thieân Chuùa vaø con ngöôøi, vì chuùng ta ngoû lôøi vôùi Thieân Chuùa khi caàu nguyeän vaø chuùng ta nghe Ngöôøi noùi luùc chuùng ta ñoïc caùc saám ngoân cuûa Chuùa" (MK 25).

c. Chieâm ngaém

Vieäc nghieàn ngaãm vaø caàu nguyeän daàn daàn taäp trung laïi trong vieäc chieâm ngaém chính maàu nhieäm Chuùa Gieâ-su hieän dieän trong moïi trang Saùch Thaùnh vaø nhaát laø trong saùch Tin Möøng. Thaùnh Thaàn ñöa chuùng ta vöôït qua baûn vaên ñeå caûm nghieäm vaø soáng vôùi söï hieän dieän cuûa Thieân Chuùa ñang haønh ñoäng trong moïi bieán coá Saùch Thaùnh keå laïi.

Nhö vaäy chuùng ta ñi töø baûn vaên ñeán nhöõng giaù trò baûn vaên neâu leân vaø cuoái cuøng ñeán vôùi chính Ñaáng haønh ñoäng trong caùc bieán coá vaø ñang noùi vôùi ta.

Böôùc thöù nhaát (ñoïc) coù theå nhôø ngöôøi giaûi thích, giuùp ñôõ. Böôùc thöù hai (suy nieäm chieâm ngaém) moãi ngöôøi phaûi ñích thaân ñi vaøo vôùi ôn Chuùa giuùp. Böôùc thöù ba hoaøn toaøn do Thaùnh Thaàn khôi daäy trong chuùng ta.

Nhôø suy nieäm chieâm ngaém Lôøi Chuùa, moãi ngöôøi seõ ñöôïc Thieân Chuùa ñöa vaøo moät kinh nghieäm ñích thaân gaëp gôõ Thieân Chuùa, vì Thieân Chuùa ngoû lôøi vôùi chuùng ta coát ñeå ñöa chuùng ta vaøo maàu nhieäm cuûa Ngöôøi, chia seû cho chuùng ta söï soáng cuûa Ngöôøi.

Back to Vietnamese Missionaries in Taiwan Home Page