Kinh Thaùnh Cöïu Öôùc
Ma-ca-beâ 2
Baûn dòch Vieät Ngöõ cuûa Nhoùm Phieân Dòch Caùc Giôø Kinh Phuïng Vuï
Prepared for Internet by Vietnamese Missionaries in Asia
Chöông : | | 01 | | 02 | | 03 | | 04 | | 05 | | 06 | | 07 | | 08 | | 09 | | 10 | | 11 | | 12 | | 13 | | 14 | | 15 | |
- Chöông 04 -
IV. Vieäc Truyeàn Baù Vaên Hoùa Hy-Laïp.
Cuoäc Baùch Haïi Döôùi Trieàu An-Ti-OÂ-Khoâ EÂ-Pi-Pha-Neâ.
Toäi aùc cuûa vieân quaûn lyù Si-moân
1 OÂng Si-moân ñöôïc noùi ñeán ôû treân laø ngöôøi tröôùc kia ñaõ tieát loä kho taøng vaø phaûn boäi toå quoác, luùc naøy laïi vu khoáng thöôïng teá OÂ-ni-a, coi thöôïng teá nhö ngöôøi ñaõ ngöôïc ñaõi oâng Heâ-li-oâ-ñoâ-roâ vaø gaây ra caùc tai hoaï. 2 OÂng Si-moân daùm goïi vò aân nhaân cuûa thaønh phoá, ngöôøi baûo veä ñoàng baøo, ngöôøi nhieät thaønh vôùi Leà Luaät laø keû möu phaûn. 3 Haän thuø ngaøy caøng gia taêng, ñeán noãi moät trong soá nhöõng ngöôøi ñöôïc oâng Si-moân tin caäy ñaõ phaïm toäi saùt nhaân. 4 Thöôïng teá OÂ-ni-a nhaän thaáy cuoäc tranh chaáp thaät laø nguy hieåm vaø söï uûng hoä cuûa oâng A-poâ-loâ-ni-oâ, con oâng Meâ-neùt-theâ-oâ, töôùng chæ huy mieàn Coi-leâ Xy-ri vaø Pheâ-ni-xi caøng laøm cho oâng Si-moân theâm ñoäc aùc, 5 neân thöôïng teá OÂ-ni-a ñeán yeát kieán nhaø vua, khoâng phaûi ñeå toá caùo ñoàng baøo mình, nhöng vì lôïi ích chung cuûa toaøn daân vaø rieâng cho moãi ngöôøi. 6 Quaû thaät, thöôïng teá thaáy roõ neáu nhaø vua khoâng can thieäp, thì ñaát nöôùc khoâng theå höôûng bình an, vaø oâng Si-moân chaúng boû ñöôïc tính ngoâng cuoàng.
Thöôïng teá Gia-xon du nhaäp vaên hoaù Hy-laïp
7 Khi vua Xeâ-leâu-coâ baêng haø vaø vua An-ti-oâ-khoâ bieät danh laø EÂ-pi-pha-neâ naém quyeàn cai trò vöông quoác, thì oâng Gia-xon, em cuûa oâng OÂ-ni-a, laêm le ñoaït chöùc thöôïng teá. 8 Nhaân moät buoåi yeát kieán vua, oâng höùa noäp cho vua möôøi ngaøn kyù baïc vaø theâm hai ngaøn boán traêm kyù laáy töø nguoàn lôïi khaùc; 9 ngoaøi ra oâng coøn höùa seõ noäp boán ngaøn naêm traêm kyù baïc nöõa, neáu oâng ñöôïc pheùp duøng quyeàn rieâng thieát laäp moät thao tröôøng vaø moät trung taâm huaán luyeän thanh nieân, cuøng laäp danh saùch nhöõng ngöôøi ôû Gieâ-ru-sa-lem phoø vua An-ti-oâ-khoâ. 10 Ñöôïc nhaø vua chaáp thuaän, laïi coù quyeàn trong tay, oâng Gia-xon lieàn cöôõng baùch ñoàng baøo soáng theo loái Hy-laïp. 11 OÂng cuõng baõi boû caùc ñaëc quyeàn nhaø vua ñaõ ban cho ngöôøi Do-thaùi vì loøng nhaân ñaïo, nhôø hoaït ñoäng cuûa oâng Gio-an, cha cuûa oâng EÂu-poâ-leâ-moâ, ngöôøi sau naøy ñöôïc cöû laøm ñaïi söù kyù keát hoaø öôùc höõu nghò vaø lieân minh vôùi ngöôøi Roâ-ma. OÂng coøn huyû boû caùc toå chöùc hôïp phaùp vaø laäp ra caùc tuïc leä môùi traùi vôùi Leà Luaät. 12 Quaû vaäy oâng laáy laøm thích thuù xaây döïng moät thao tröôøng ngay döôùi chaân ñoài AÉc-roâ-poâ-li vaø ñöa caùc hoïc vieân öu tuù cuûa tröôøng huaán luyeän thanh nieân thuoäc quyeàn oâng tôùi thao luyeän. 13 Luùc aáy, coù Gia-xon, moät con ngöôøi ñaày gian aùc, moät teân voâ ñaïo, khoâng phaûi laø thöôïng teá. Nhôø oâng ta maø vaên hoaù Hy-laïp ñaït tôùi cao ñieåm vaø phong tuïc ngoaïi giaùo phaùt trieån traøn lan, 14 ñeán noãi caùc tö teá khoâng coøn haêm hôû phuïc vuï baøn thôø nöõa, nhöng laïi coi khinh Ñeàn Thôø, cheånh maûng trong vieäc daâng hy leã; neân khi vöøa nghe coù tieáng neùm ñóa baùo hieäu laø hoï voäi vaøng ñeán ñaáu tröôøng tham döï troø chôi traùi vôùi Leà Luaät. 15 Caùc tö teá khoâng coøn ñeám xæa gì ñeán danh döï quoác gia, maø laïi raát möïc ham chuoäng veû huy hoaøng cuûa vaên hoaù Hy-laïp. 16 Chính vì theá, hoï laïi phaûi rôi vaøo hoaøn caûnh khoù khaên, vì nhöõng keû maø hoï coá theo ñoøi baét chöôùc caùch aên thoùi ôû vaø muoán ñöôïc neân gioáng veà moïi maët, laïi trôû neân keû thuø vaø ngöôøi ñaøn aùp hoï. 17 Haønh ñoäng ngaïo ngöôïc choáng Luaät Thieân Chuùa ñaâu phaûi chuyeän thöôøng. Ñoù laø ñieàu giai ñoaïn sau seõ chöùng minh.
18 Trong cuoäc ñaïi hoäi theå duïc theå thao, toå chöùc boán naêm moät laàn ôû Tia, coù nhaø vua hieän dieän, 19 oâng Gia-xon, moät ngöôøi ñeâ tieän ñaõ cöû moät phaùi ñoaøn khaùn giaû vôùi tö caùch laø nhöõng ngöôøi phoø vua An-ti-oâ-khoâ töø Gieâ-ru-sa-lem ñeán mang theo ba traêm quan tieàn ñeå daâng leã kính thaàn Heâ-raéc-leâ. Nhöng caùc ngöôøi mang tieàn xin ñöøng duøng soá baïc aáy ñeå teá leã, vì vieäc ñoù khoâng thích hôïp, maø laïi xin duøng vaøo moät khoaûn khaùc. 20 Vaäy soá baïc aáy leõ ra phaûi ñöôïc duøng vaøo vaøo vieäc daâng leã kính thaàn Heâ-raéc-leâ, theo yù ngöôøi göûi, nhöng do lôøi yeâu caàu cuûa nhöõng ngöôøi mang tieàn, ngöôøi ta laïi ñem duøng vaøo vieäc ñoùng taøu chieán.
Vua An-ti-oâ-khoâ EÂ-pi-pha-neâ ñöôïc hoan ngheânh ôû Gieâ-ru-sa-lem.
21 OÂng A-poâ-loâ-ni-oâ, con oâng Meâ-neùt-theâ-oâ, ñöôïc cöû laøm khaâm sai sang Ai-caäp döï leã ñaêng quang cuûa vua Pô-toâ-leâ-meâ Phi-loâ-meâ-toâ. Khi ñöôïc bieát vua Phi-loâ-meâ-toâ choáng ñoái ñöôøng loái chính trò cuûa mình, vua An-ti-oâ-khoâ khoâng toû ra baän taâm veà an ninh cuûa chính mình, neân ñích thaân ñeán Gia-phoâ, roài ñeán Gieâ-ru-sa-lem. 22 Vua ñöôïc oâng Gia-xon vaø thaønh phoá ngheânh ñoùn raát troïng theå. Vua tieán vaøo thaønh phoá giöõa hoäi hoa ñaêng vaø tieáng hoø reo vang trôøi daäy ñaát; sau ñoù vua daãn ñoaøn quaân ñeán ñoùng traïi ôû Pheâ-ni-xi.
OÂng Meâ-neâ-la-oâ laøm thöôïng teá
23 Ba naêm sau oâng Gia-xon sai oâng Meâ-neâ-la-oâ, em oâng Si-moân, ñem tieàn baïc daâng cuùng nhaø vua vaø hoaøn thaønh coâng vieäc thöông löôïng nhöõng vaán ñeà caàn thieát. 24 Khi ñöôïc vaøo chaàu vua, oâng Meâ-neâ-la-oâ xöû söï kheùo leùo nhö moät nhaân vaät quan troïng ñeán noãi ñaõ chieám ñöôïc caûm tình cuûa vua. OÂng laïi coøn daâng cho vua soá baïc troäi hôn soá baïc cuûa oâng Gia-xon chín ngaøn kyù, neân ñaõ ñoaït chöùc thöôïng teá. 25 Nhaän ñöôïc saéc chæ cuûa vua, oâng trôû veà; oâng chaúng coù gì xöùng vôùi chöùc thöôïng teá, maø chæ coù boä maët ñaèng ñaèng saùt khí cuûa teân baïo chuùa vaø nhöõng côn giaän loàng loän cuûa con thuù döõ. 26 Vaø nhö vaäy oâng Gia-xon ñaõ möu moâ ñoaït chöùc thöôïng teá cuûa anh mình, thì giôø ñaây laïi bò ngöôøi khaùc möu moâ ñoaït maát, neân boù buoäc phaûi troán sang mieàn Am-ma-ni-tít. 27 Coøn oâng Meâ-neâ-la-oâ tuy laø ngöôøi coù thöïc quyeàn, nhöng laïi khoâng noäp soá baïc nhö ñaõ höùa vôùi vua. 28 Vì theá oâng Xoát-ra-toâ, vò chæ huy ñoài AÉc-roâ-poâ-li, leân tieáng khieáu naïi, vì chính oâng coù boån phaän thu thueá. Do ñoù, caû hai ñaõ bò vua trieäu hoài. 29 OÂng Meâ-neâ-la-oâ ñeå cho em laø oâng Ly-xi-ma-khoâ laøm thöôïng teá thay mình, coøn oâng Cô-ra-teâ, thuû laõnh ngöôøi ñaûo Syùp, thay theá oâng Xoát-ra-toâ.
Thöôïng teá OÂ-ni-a bò aùm saùt
30 Trong thôøi gian aáy, daân Taùc-xoâ vaø Ma-loát noåi loaïn, vì hai thaønh naøy ñöôïc taëng cho baø An-ti-oâ-khít, cung nöõ cuûa vua. 31 Vaäy vua hoái haû ñi daøn xeáp vieäc naøy, trao quyeàn nhieáp chính cho moät quan ñaïi thaàn laø oâng An-roâ-ni-coâ. 32 OÂng Meâ-neâ-la-oâ töôûng laø naém ñöôïc cô hoäi thuaän tieän neân ñaõ aên caép moät ít ñoà baèng vaøng cuûa Ñeàn Thôø ñem bieáu oâng An-roâ-ni-coâ; oâng cuõng may maén baùn ñöôïc moät soá ñoà khaùc ôû Tia vaø caùc thaønh laân caän. 33 Thöôïng teá OÂ-ni-a bieát roõ caùc ñieàu aáy lieàn khieån traùch oâng Meâ-neâ-la-oâ, sau khi ñaõ ruùt vaøo nôi truù aån an toaøn ôû Ñaùp-neâ, gaàn An-ti-oâ-khi-a. 34 Bôûi theá, oâng Meâ-neâ-la-oâ ñi gaëp rieâng oâng An-roâ-ni-coâ vaø hoái thuùc oâng naøy ra tay haï saùt oâng OÂ-ni-a. Vaäy oâng An-roâ-ni-coâ ñeán gaëp oâng OÂ-ni-a, duøng möu traán an, giô tay phaûi leân theà. Tuy oâng OÂ-ni-a coù nghi ngôø, nhöng oâng An-roâ-ni-coâ cuõng ñaõ thuyeát phuïc ñöôïc oâng ra khoûi nôi truù aån an toaøn. Laäp töùc oâng thuû tieâu oâng OÂ-ni-a, chaúng keå gì coâng lyù. 35 Chính vì theá, khoâng nhöõng ngöôøi Do-thaùi maø caû nhieàu ngöôøi ngoaïi bang cuõng phaãn uaát vaø baát bình veà toäi saùt haïi cuûa con ngöôøi aáy.
36 Khi vua töø caùc mieàn thuoäc xöù Ki-li-ki-a trôû veà, caùc ngöôøi Do-thaùi trong thaønh vaø caû nhöõng ngöôøi Hy-laïp voán gheùt toäi aùc ñeàu ñeán gaëp vua, vì oâng OÂ-ni-a ñaõ bò saùt haïi voâ lyù. 37 Vua An-ti-oâ-khoâ raát ñoãi öu phieàn, vua ñoäng loøng traéc aån, khoùc thöông ngöôøi quaù coá ñaày khoân ngoan vaø giaøu ñöùc ñoä. 38 Vua ñuøng ñuøng noåi giaän, baét loät ngay aùo vaûi ñieàu An-roâ-ni-coâ ñang maëc, truyeàn xeù raùch xieâm y, roài daãn ñi khaép thaønh phoá, cho ñeán chính nôi oâng ta ñaõ phaïm toäi saùt haïi oâng OÂ-ni-a, vaø taïi ñoù vua ñaõ cho teân saùt nhaân lìa ñôøi. Theá laø Ñöùc Chuùa ñaõ giaùng cho oâng ta moät hình phaït ñích ñaùng.
Ly-xi-ma-khoâ bò gieát trong cuoäc noåi loaïn
39 Ñaõ xaûy ra nhieàu vuï aên troäm cuûa Ñeàn Thôø trong thaønh phoá, do oâng Ly-xi-ma-khoâ chuû möu vaø oâng Meâ-neâ-la-oâ ñoàng loaõ. Tin ñoàn lan ra ngoaøi, daân chuùng huøa nhau choáng laïi oâng Ly-xi-ma-khoâ. Nhieàu ñoà vaät baèng vaøng ñaõ bò laáy maát. 40 Khi thaáy daân chuùng noåi daäy, loøng ñaày caêm phaãn, oâng Ly-xi-ma-khoâ vuõ trang cho khoaûng ba ngaøn ngöôøi. OÂng ra leänh cho chuùng ñaøn aùp daõ man, döôùi quyeàn chæ huy cuûa teân Au-ra-noâ, tuoåi tuy cao nhöng tính ngoâng cuoàng laïi chaúng keùm. 41 Thaáy oâng Ly-xi-ma-khoâ taán coâng, daân chuùng ngöôøi thì löôïm ñaù, keû thì caàm gaäy, moät soá ngöôøi boác tro coù saün ôû ñaáy, neùm loaïn xaï vaøo quaân cuûa oâng Ly-xi-ma-khoâ. 42 Vì theá, hoï laøm cho nhieàu ngöôøi trong boïn chuùng bò thöông, moät soá cheát vaø khieán nhöõng teân coøn soùt laïi phaûi ñaøo taåu: coøn chính teân aên caép cuûa Ñeàn Thôø thì bò haï saùt ngay beân caïnh kho taøng.
OÂng Meâ-neâ-la-oâ bò kieän nhöng ñöôïc tha
43 Ngöôøi ta truy toá oâng Meâ-neâ-la-oâ veà nhöõng vieäc aáy. 44 Khi vua An-ti-oâ-khoâ ñeán Tia, ba söù giaû ñöôïc hoäi ñoàng kyø muïc cöû ñi buoäc toäi oâng ta. 45 OÂng Meâ-neâ-la-oâ bieát mình thua cuoäc, neân höùa taëng oâng Pô-toâ-leâ-mai, con oâng Ñoâ-ry-meâ-neâ, moät soá tieàn lôùn, ñeå oâng ta can thieäp vôùi nhaø vua. 46 Theá laø oâng Pô-toâ-leâ-mai ñöa vua ra ngoaøi haønh lang nhö ñeå hoùng maùt vaø oâng ta ñaõ laøm cho nhaø vua thay ñoåi yù kieán.47 Nhaø vua tha cho oâng Meâ-neâ-la-oâ, ngöôøi ñaõ gaây ra taát caû caùc toäi aùc, khoûi bò toá caùo, nhöng laïi keát aùn töû hình nhöõng ngöôøi ñaùng thöông aáy - giaû nhö hoï coù bieän hoä cho mình tröôùc daân man di, thì cuõng ñöôïc tha veà traéng aùn. 48 Vaäy nhöõng ngöôøi bieän hoä cho thaønh, cho daân vaø caùc ñoà thôø phöôïng ñaõ phaûi laõnh ngay moät baûn aùn baát coâng. 49 Chính vì vaäy, caû daân thaønh Tia voán gheùt toäi aùc cuõng ñaõ lo mai taùng hoï heát söùc troïng theå. 50 Coøn oâng Meâ-neâ-la-oâ, döïa vaøo boïn cöôøng quyeàn tham nhuõng maø vaãn taïi chöùc, moãi ngaøy moät theâm ñoäc aùc vaø trôû neân keû thuø nguy hieåm cuûa ñoàng baøo.
Trôû veà Muïc Luïc Kinh Thaùnh Cöïu Öôùc